Tarnowskie Góry - Oficjalny serwis informacyjny

Biuletyn Informacji Publicznej Ważne adresy

Menu główne

Zabytki

Drukuj stronę
Drukuj

Tarnowskie Góry mają wiele zabytków. W większości pochodzą one z okresu powstania i rozwoju górnictwa kruszcowego srebra i ołowiu. Do najcenniejszych i wartych zwiedzenia należą:

Kopalnia Zabytkowa (ul. Szczęść Boże 81)
Jedyna w Polsce podziemna trasa turystyczna udostępniająca zwiedzanie podziemi po dawnych kopalniach kruszców srebronośnych

Sztolnia “Czarnego Pstrąga” (Park Repecki)
Jest 600 metrowym fragmentem najdłuższej sztolni odwadniającej “Fryderyk” (w późniejszym okresie nazwa “Kościuszko”). Można ją zwiedzać od 1957 r., dzięki staraniom Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Trasa turystyczna znajduje się pomiędzy szybami “Ewa” i “Sylwester”. Podczas wycieczki, która odbywa się łodziami, podziwiać można uroki podziemnego świata m.in. stalaktyty i oryginalne partie chodnika sztolniowego wykutego w skale dolomitowej.

Dom Sedlaczka (Rynek1)
Wybudowany w XVI w. był do XIX w. siedzibą starostwa ziemi bytomskiej. W 1805 r. kupił go Jan Sedlaczek i urządził w nim winiarnię, która istnieje do dziś. Obecnie na piętrze mieści się Muzeum założone w 1958 roku z przepięknym wystrojem i stropem z polichromią z I połowy XVII w. Muzeum gromadzi przedmioty związane z historią, sztuką, górnictwem kruszcowym i etnografią okręgu tarnogórskiego. We wnętrzach organizuje się m.in. koncerty i “Wieczory pod renesansowym stropem” z wybitnymi tarnogórzanami związanymi z nauką, kulturą i sztuką.


Ratusz (Rynek 4)
Wzniesiony w latach 1896-1898 w stylu neorenesansu północnego z elementami gotyku. Dach wieńczy drewniana wieżyczka, a elewację zdobią wykute w piaskowcu herby: rodziny Henckel von Donnersmarck, królestwa pruskiego, cesarstwa niemieckiego, prowincji śląskiej, trójpolowy miejski nadany w 1562 r., margrabiowski Jerzego Hohenzollerna. Na fasadzie umieszczona jest postać gwarka tarnogórskiego, pochodząca z 1959 r.


Dom Cochlera (Rynek 5)
Wybudowany w XVII w., przebudowany w XIX w. Obecnie mieści się tu najstarsza w mieście apteka “Pod Aniołem”, założona około 1790 r. przez burmistrza Cochlera. W pomieszczeniach apteki zachowały się sklepienia krzyżowe. W latach 1839-1855 w budynku mieściła się Szkoła Górnicza. W zewnętrznej elewacji frontowej znajduje się figura aniołka.


Kościół ewangelicko-augsburski (Rynek 12)
Wybudowany przez gminę ewangelicką w 1780 r. dzięki wsparciu finansowemu Hencklów, Laryszów, Grustów, Bohmów oraz Schulzów. Budowniczymi świątyni byli architekt Krzysztof Worbs ze Strzelec oraz cieśla Jan Karol Henning z Opola. Kościół posiadał wieżę, na której w 1787 r. umieszczono zegar wykonany przez Franciszka Schmachela, zegarmistrza z Brynicy. W 1900 r. przebudowano go w stylu neoromańskim. Wewnątrz znajdują się charakterystyczne dla świątyń protestanckich empory.


Dzwonnica Gwarków
Początki tarnogórskiej dzwonnicy sięgają już XVI w. Późniejszą z XIX w. przeniesiono na plac Gwarków w 1955 r. dzięki inicjatywie Stowarzyszenia Miłośników Historii i Zabytków Ziemi Tarnogórskiej z kamieniołomu w Bobrownikach Śląskich. Ustawiono ją na miejscu dawnego domu zbornego gwarków. Wykonana w całości z drewna stoi na podmurowaniu z kamienia wapiennego. Pod namiotowym dachem, który pokryty jest gontem, umieszczono dzwonek szychtowy.


Dom Petrascha (Rynek 2)
Z wybudowanego w XVI w. domu pozostały piwnice posiadające sklepienia kolebkowe. Przebudowany w II poł. XIX w. W pierwszej poł. XVIII w. właścicielem budynku był mistrz pocztowy Ferdynand Petrasch, który założył w nim w 1713 r. pierwszą tarnogórską księgarnię.


Dom Wieprzowskiego (Rynek 3)
Wybudowany w XVII w., powiększony w XVIII w., a przebudowany w 1890. W dolnej części sieni zachowały się sklepienia krzyżowo-kolebkowe


Dom Bernharda (Rynek 13)
Wybudowany na pocz. XVI w. Od ok. 1562 r. do 1608 r. siedziba magistratu. W 1610 r. nabył go urzędnik Jana Jerzego Hohenzollerna Piotr Bernhard. Od XVII w. prowadzono tu wyszynk i browar, a w XIX w. istniejącą gospodę nazwano “Pod Lipami” (zlikwidowana na początku lat 90-tych XX w.). Parterowy pierwotnie budynek nadbudowano w 1930 r. W sieni zachowały się sklepienia krzyżowe.


Dom Szymkowica (Rynek 14)
Na przełomie XVI i XVII w. właścicielem budynku był burmistrz Stanisław Szymkowic. W 1608 r. nabyty został przez mieszczan, aby urządzić w nim siedzibę magistratu. W 1908 r. na jego miejscu wybudowano siedzibę banku. Pierwotnie formą zbliżony do Domu Sedlaczka. Obecnie siedziba PKO BP.

Domy podcieniowe w zachodniej pierzei Rynku.
Wybudowane w drugiej połowie XVI w. były najbogatszymi domami mieszczańskimi. Razem z kamienicami początkowego fragmentu ul. Gliwickiej (również II poł. XVI w.) tworzą ciąg podcieni z półkulistymi arkadami posiadającymi sklepienia krzyżowo-kolebkowe


Płyta Rynku
W zachodniej części Rynku znajduje się wzniesiony w latach 50 XX w. drewniany ręczny kołowrót z daszkiem pokrytym gontem. Jest to pozostałość po dawnych studniach miejskich. Wokół niej zachowano dziewiętnastowieczne “kocie łby” nawiązujące do szesnastowiecznej powierzchni Rynku, resztę zaś nawierzchni przekształcono w latach 1960, 1975 i 2004.


Siedziba Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (ul. Gliwicka 2)
Dom zbudowany w 1598 r. Mieściła się w nim w latach 1754-1854 szkoła protestancka. Od 1965 r. znajdują się tutaj biura zarządu SMZT.


Dom przy ul. Gliwickiej 6
Zbudowany w początkach XVI w. jest jednym z najstarszych budynków w mieście. Była to pierwsza siedziba władz miejskich oraz Urzędu Górniczego. W 1534 r. w czasie buntu górników piwnice pełniły funkcję więzienia. Przebudowany w XIX w. W zachodniej elewacji domu wmurowano bryłę srebra, którą podobno wyorał chłop Rybka. W 1930 r. pod minerałem umieszczono nawiązującą do tego zdarzenia tablicę pamiątkową.

Kościół parafialny p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła
W 1529 r. protestanci wybudowali na miejscu katolickiej kaplicy wzniesionej w latach 1523 – 1525 drewniany kościół, który w 1531 r. przebudowali na murowany. W 1545 r. dobudowano do niego prezbiterium a w latach 1560 – 1563 dokonano rozbudowy świątyni oraz wystawiono wieżę, na której umieszczono dzwony (pierwszy w 1563 a drugi w 1571 r.). W 1586 r. zainstalowano na niej jeden z najstarszych na Górnym Śląsku zegarów. W 1629 r., w trakcie trwania wojny trzydziestoletniej przejęty przez katolików, którzy 1 lutego 1630 r. utworzyli w mieście parafię katolicką. Wobec sprzeciwu licznych w mieście luteran konsekrowany dopiero 4 maja 1670 r. Od tego też roku jest on pod wezwaniem śś. Apostołów Piotra i Pawła. W latach 1723-1724 dobudowano do południowej strony kościoła późnobarokową kaplicę św. Barbary. Ostatniej gruntownej przebudowy świątyni dokonano w latach 1848 – 1851. Wówczas to dzięki wzniesieniu nowej nawy poprzecznej i prezbiterium oraz przekształceniu nawy głównej kościół nabrał cech neoromańskich. Najcenniejszym zabytkiem jest wieża, która zachowała swój szesnastowieczny kształt, oprócz hełmu wymienionego w 1798 r. Wewnątrz zachowały się cenne płyty nagrobne oraz obrazy np. płyta nagrobna Magdaleny Janiczkowej żony burmistrza Jakuba Gruzełki zmarłej w 1614 r. (najstarszy w Polsce pomnik nagrobny z polskim napisem), obraz tarnogórzanina Fryderyka Buterweka z 1841 r. “Nadanie władzy św. Piotrowi” (umieszczony na ołtarzu głównym). Warto także przyjrzeć się pięknym witrażom z 1901 r.


Kościół p.w. św. Anny
Wzniesiony przez protestantów w latach 1617 – 1619 jako przycmentarna świątynia. Wybudowany dzięki fundacji Jakuba Gruzełki i pani Goske. Na cześć głównego darczyńcy, który ofiarował na rzecz powstającego kościoła 700 talarów, na patrona wybrano mu św. Jakuba. W 1629 r. odebrany został protestantom przez katolików, prawdopodobnie w drugiej połowie XVII w. przemianowany na świątynię p.w. św. Anny. Gruntownie przebudowano go w latach 1846 – 1847. W późnobarokowym ołtarzu z końca XVIII w. umieszczono obraz “Nauczanie Matki Boskiej”.


Dworek szlachecki (ul. Górnicza 7)
Zajazd wybudowany w XVIII w., w którym przebywali m.in. Johann Wolfgang Goethe (1790) i Julian Ursyn Niemcewicz (1821). Wewnątrz znajdują się obecnie restauracja “Dworek Goethego”, a na piętrze siedziba PTTK – Oddział Tarnowskie Góry. Charakterystycznymi dla niego są belkowate stropy oraz klepkowate drzwi wejściowe.


Kościół p.w. św. Marcina w Starych Tarnowicach
Wybudowany ok. 1400 r. a od 1415 r. parafialny, uprzednio był filią kościoła w Reptach Śląskich. W XVI w. przejęli go protestanci, a w okresie wojny trzydziestoletniej zwrócony katolikom. Pierwotnie budowla gotycka, ale poprzez przebudowy w 1707 r. i 1728 r. nabrał cech barokowych. W latach 1912-1914 prowadzono w nim prace konserwatorskie. Wewnątrz świątyni znajdują się piękne dekoracje stiukowe z barokową polichromia z I połowy XVIII w. Przedstawiają one sceny z życia świętych m.in. Marcina, Jana Nepomucena, Wacława itd. W świątyni znajduje się, malowana na desce, jedna z najstarszych kopii obrazu Matki Boskiej Piekarskiej z II połowy XVII w.

Używamy plików cookies, aby ułatwić korzystanie z serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie.