Miasto » Historia

Tarnowskie Góry zawdzięczają swoje istnienie bogactwom ziemi: rudom ołowiu, srebra, cynku i żelaza. Legenda mówi, że pierwszą bryłę kruszcu srebronośnego wyorał chłop Rybka ok. 1490 r. Zaczęli przybywać osadnicy, powstały pierwsze osady górnicze. Na gruntach wsi Tarnowice powstają "gory" (po staropolsku) czyli kopalnie - stąd nazwa miasta Tarnowskie Góry. Ówczesny właściciel tych ziem Jan II Dobry, książę opolski, oraz margrabia Jerzy Hohenzollern von Ansbach w 1526 r. nadali m.in. powstającemu miastu przywilej wspierający górnictwo tj. "akt wolności górniczej". W tym samym roku prawdopodobnie "gród gwarków" otrzymał prawa miejskie, a w dwa lata później ogłoszony został tzw. "Ordunek gorny". W 1529 roku powstał w mieście Urząd Górniczy. Był to okres szybkiego rozwoju górnictwa rud srebronośnych oraz miasta, w którym równie intensywnie rozwijały się handel i rzemiosło. Wtedy też wybudowano wiele do dziś istniejących kamienic. W połowie XVI w. Tarnowskie Góry były nie tylko największym ośrodkiem górnictwa kruszcowego na Górnym Śląsku, ale także jednym z największych w Europie. Dnia 25 lipca 1562 r. Jerzy Fryderyk von Ansbach nadał Tarnowskim Górom herb oraz potwierdził wszystkie przywileje, które do tej pory zostały nadane miastu.

 

Akt nadania herbu dla miasta Tarnowskie Góry

 

Wielu zwolenników znalazła tu reformacja. Jej utrwalenie nastąpiło po śmierci księcia Jana II (1532r.), kiedy miasto przeszło pod panowanie Hohenzollernów. W 1529 r. zwolennicy reformacji wybudowali pierwszy drewniany kościół, a w dwa lata później na jego miejscu - murowany. W 1531 r. utworzono różnowierczą szkołę, której rektorem na przełomie XVI i XVII w. był Daniel Franconius, wybitny ariański pedagog i poeta.

XVII-XVIII w.

W mieście odbywały się spotkania literatów protestanckich, organizowane pod patronatem jednego z czołowych śląskich luteran - Andrzeja Kochcickiego. Gościli tu m.in. Walenty Roździeński i Szymon Pistorius. Świetności miasta kres położyła wojna trzydziestoletnia, która toczyła się w latach 1618-1648. W 1676 r. w Tarnowskich Górach wybuchła zaraza, która ustąpiła po "procesji błagalnej" do Piekar. Na pamiątkę tego zdarzenia tarnogórzanie zobowiązali się udawać corocznie w niedzielę po 2 lipca do Sanktuarium Matki Boskiej Piekarskiej. Tradycja ta trwa do dzisiaj. 16 grudnia 1740 roku, wkroczeniem wojsk pruskich na Śląsk, rozpoczęły się Wojny śląskie. Po zakończeniu pierwszej z nich w 1742 r. miasto przeszło spod panowania austriackiego w ręce pruskie. Sytuacji tej nie zmieniły dwie kolejne wojny. Rozpoczęte w drugiej połowie XVIII w. poszukiwania kruszców uwieńczone zostały powodzeniem, co zaowocowało ponownym rozwojem górnictwa. W latach 80-tych tego wieku powstaje rządowa kopalnia i huta "Fryderyk" - nazwana od królewskiego imienia. W kopalni w 1788 r. uruchomiona została jedna z pierwszych na kontynencie europejskim, sprowadzona z Anglii, maszyna parowa do odwadniania wyrobisk górniczych.

XIX w.

Wiek XIX wiąże się z ponownym ożywieniem miasta. W 1803 r. otwarto pierwszą szkołę górniczą, kilkanaście lat później wydrążono nową sztolnię "Fryderyk", założono drukarnię, wybrukowano rynek i ulicę Krakowską i Lubliniecką, założono nowe fabryki i hutę żelaza, rozpoczęto budowę wodociągów miejskich. Również wtedy powstała Spółka Bracka jako instytucja ubezpieczająca górników. W 1857 r. uruchomiono pierwszą linię kolejową do Opola. Rozwój miasta przypieczętowało powstanie w 1873 r. Starostwa Tarnogórskiego.

XX w.

Z upływem lat wyczerpały się zasoby rud i na początku XX w. skończyło się wydobywanie kruszcu. W 1922 r. w wyniku Powstań Śląskich i Plebiscytu miasto zostało włączone do Polski. W nowej rzeczywistości Tarnowskie Góry nadal były siedzibą powiatu. Tę samą rolę miasto spełniało również po II wojnie światowej aż do 1975 r. Status powiatu Tarnowskie Góry odzyskały po reformie administracyjnej 1 stycznia 1999 r.

Znamienici goście

W ciągu wieków miasto cieszyło się opinią grodu majętnego, który godnie mógł podejmować nawet królewskich gości. Nie dziwi więc fakt, że na liście odwiedzających "gród gwarków" znajdowały się tak znamienite osobistości jak: Jan III Sobieski z królową Marysieńką, August II Mocny, August III, król szwedzki Karol XII, car Aleksander I, wybitny niemiecki poeta Johann Wolfgang Goethe, Józef Wybicki, Julian Ursyn Niemcewicz, Robert Koch (późniejszy noblista) i inni.

2. Herb

Przywrócenie Herbu

Na sesji Rady Miejskiej w dniu 7 sierpnia 2002 r. Radni jednomyślnie, w pełnym składzie, Uchwałą Rady Miejskiej nr XLIX/533/2002, przywrócili Miastu Tarnowskie Góry jego historyczny herb. Wydarzenie to miało miejsce w 440 - lecie nadania tegoż herbu Tarnowskim Górom przez księcia Jerzego Fryderyka von Ansbach. Decyzja Radnych przywraca tarnogórzanom pamięć o historii ich miasta i poprzez tenże herb potwierdza bogatą i różnorodną przeszłość miasta, jego wielokulturowy charakter, a tym samym europejskie korzenie.

Fundator Herbu

Jerzy Fryderyk von Ansbach (1539-1603). Jedyny syn księcia Jerzego von Ansbach, współfundatora Tarnowskich Gór. Margrabia brandenburski, książę Karniowa, regent księstwa Prus, pan Tarnowskich Gór i Bytomia. W ciągu swych długich rządów (1543-1603) wydał wiele przywilejów dla tarnogórzan. Przywilejem z dnia 25 lipca 1562 r. nadał Tarnowskim Górom herb.
W 1599 r. wystawił Przywilej Generalny, w którym ostatecznie potwierdził dawne i nadał nowe prawa "Wolnego Miasta Górniczego" Tarnowskim Górom. Okres jego rządów to czas największej świetności i bogactwa Tarnowskich Gór.

440-lecie nadania herbu Tarnowskim Górom

25 lipca 2002 r. minęło 440 lat od nadania herbu Tarnowskim Górom przez Jerzego Fryderyka von Ansbacha, księcia karniowskiego. Z tego powodu w herbie oprócz złotego skrzydła pochodzącego z herbu Jana II Dobrego, księcia opolskiego, górnośląskiego Piasta i młotków symbolizujących najważniejsze zajęcie pierwszych mieszkańców miasta – gwarków, znajduje się również pół czarnego orła pochodzącego z herbu Hohenzollernów, których przedstawicielem był właśnie Jerzy Fryderyk von Ansbach – fundator herbu. Fakt, że nadany herb posiada labry i klejnot jest formą wyjątkowego udostojnienia.

Dotychczas używany herb miasta został wprowadzony na początku lat 50-tych w okresie formowania się systemu ustrojowego PRL, z powodów ideowych tzw. "walki z obcymi wpływami na Śląsku". Został on oparty na wizerunku pieczęci nadanej Urzędowi Górniczemu, który w latach 1529-1562 pełnił także funkcje administracyjne. W momencie rozdzielenia tych funkcji miasto uzyskało własny herb.
Tarnowskie Góry posiadają własny przywilej herbowy. Fakt udziału w powstaniu miasta przedstawicieli dwóch dynastii europejskich – Piastów i Hohenzollernów – jednych z najważniejszych dla dziejów naszego regionu Europy został odzwierciedlony w wizerunku herbu. Za ważne dla przywrócenia herbu z 1562 roku wydaje się także odmitologizowanie osoby wystawcy przywileju herbowego - Jerzego Fryderyka von Ansbacha. Uzasadnionym jest rezygnacja z oceniania jego osoby na podstawie późniejszych doświadczeń historycznych Polaków z przedstawicielami rodu Hohenzollernów, gdyż nie mogą one obciążać naszego postrzegania jego samego. Za niewłaściwe należy także uznać ideologizowanie oceny, przez wysuwanie "zarzutów", iż jest to dynastia niepolska. W dziejach Polski mają udział przedstawiciele wielu nacji europejskich.

Z perspektywy wieków można ocenić bardzo pozytywnie wpływ działań księcia Jerzego Fryderyka. Wydał dla Tarnowskich Gór wiele przywilejów, które wzmocniły rolę naszego miasta jako ważnego ośrodka życia gospodarczego i to nie tylko w regionie, ale nawet w skali całej Europy Środkowej.

Przywrócenie historycznego herbu Tarnowskim Górom należy więc uznać za słuszne, tym bardziej w czasie, gdy Polska pretenduje do wstąpienia do Unii Europejskiej.

Powtarzając za profesorem Marianem Gumowskim "...herb, poważany wiekami swego istnienia, opowiada o dziejach miasta wszystkim, którzy potrafią go zrozumieć".

Ekspertyza heraldyczno-weksylologiczna miasta Tarnowskie Góry

Herb miasta

W herbie obok złotego orlego skrzydła z herbu Jana II Dobrego, księcia opolskiego, górnoślaskiego Piasta, znajduje się także pół czarnego orła z herbu Hohenzollernów, których przedstawicielem był Jerzy Fryderyk von Ansbach fundator herbu. Młotki symbolizują najważniejsze zajęcie pierwszych mieszkańców miasta - gwarków, Labry i klejnot nad hełmem czynią ten herb dostojniejszym.rzy potrafią go zrozumieć".

Ekspertyza heraldyczno-weksylologiczna miasta Tarnowskie G

Herb miasta

W herbie obok złotego orlego skrzydła z herbu Jana II Dobrego, księcia opolskiego, gó


 

Flaga i baner miasta

Zgodnie ze zwyczajem flaga i baner miasta mogą być wywieszane na wszystkich urzędach, instytucjach i zakładach miejskich. Prawo takie przysługuje również wszystkim tarnogórzanom. Barwy srebrna(biała), czarna i złota(żółta) nawiązują do barw Herbu Miasta.

 

Flaga i baner urzędowy

Zgodnie zapisem w statucie miasta "flagę urzędową" (baner urzędowy) Tarnowskich Gór z herbem miasta podnoszą:

  •     * urzędy i instytucje będące siedzibą władz samorządowych miasta,
  •     * instytucje w czasie uroczystości, na których przebywa oficjalnie reprezentant władz Tarnowskich Gór,
  •     * w pomieszczeniach gdzie urzędują reprezentacji władz samorządowych Tarnowskich Gór

Sztandar miasta

1528 - wydanie "Ordunku Gornego" (praw górniczych)
1562- nadanie herbu
1599 - nadanie przywileju generalnego, który potwierdzał prawa "wolnego miasta górniczego"
2002 - przywrócenie przez Radę Miejską historycznego herbu

Sztandar istnieje tylko w jednym egzemplarzu. Specjalnie haftowany i ozdobny, przechowywany jest w miejscu gdzie reprezentanci mieszkańców Tarnowskich Gór podejmują decyzje dotyczące miasta, tj. w Sali Posiedzeń Rady Miejskiej. Sztandar towarzyszy także najważniejszym i uroczystym chwilom w życiu społeczności miasta.
np. zaprzysiężeniu Burmistrza, wizytom ważnych gości, itp.

Atrybuty władzy

Atrybutem Przewodniczącego Rady Miejskiej jest łańcuch z Herbem Wielkim Tarnowskich Gór wykonany z metalu barwy złotej, zaś Burmistrza taki sam łańcuch wykonany z metalu barwy srebrnej. Używane będą podczas oficjalnych i uroczystych wystąpień

    

Pieczęcie miejskie

 Pieczęcie te widnieć będą na dokumentach wydawanych przez reprezentantów władzy samorządowej Tarnowskich Gór.

 4. Królowie i królowe w Tarnowskich Górach

W swej historii miasto Tarnowskie Góry było odwiedzane przez wielu znamienitych gości, w tym również królów i królowe. Odwiedziny te stanowią o dawnej randze miasta i obecnej bogatej historii naszego miasta.

W lutym 1670 roku w Tarnowskich Górach przebywała przez kilka dni królowa Eleonora (Habsburg, 1653-1697), małżonka króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego, w towarzystwie swej matki, cesarzowej Eleonory Gonzagi (1630-1686), żony cesarza Fryderyka III oraz swej siostry. Władze cesarskie i śląskie poleciły miejscowym urzędnikom ziemskim i miejskim Tarnowskich Gór uroczyste witanie cesarzowej na trasie przejazdu i w samym mieście. Goście zamieszkali u ówczesnego mistrza górniczego Krzysztofa Krakera, gdzie stoi  tzw. stary zamek przy ul. Zamkowej 12. W związku z ugoszczeniem licznej świty i gości magistrat miasta urządził na rynku dużą kuchnię i wydał na to przyjęcie 164 floreny.

Eleonora Habsburg

    

Eleonora Gonzaga

Po śmierci króla Korybuta z królową Eleonorą ożenił się książę lotaryński Karol V (1643-1690), który w 1669 roku przebywał kilka dni w Tarnowskich Górach oczekując na wyniki elekcji w Polsce, gdyż był on wówczas kandydatem do tronu popieranym przez władze cesarskie.

Karol V Lotaryński

Najsłynniejszym gościem Tarnowskich Gór pozostaje jednak Jan III Sobieski (1629-1696), który przybył tu wraz z małżonką i synami z Piekar 20 sierpnia 1683 roku w drodze pod Wiedeń. Królewskiej parze towarzyszył dwór i armia polska, która rozłożyła się obozem pod miastem. Sobieski przebywał w Tarnowskich Górach dwa dni , po czym  po mszy św. w miejscowym kościele i przeglądzie wojska oraz pożegnaniu się z żoną ruszył w dalsza drogę pod Wiedeń.

Jan III Sobieski z rodziną

W kilka lat później, 14 lipca 1697roku, do Tarnowskich Gór przybył w drodze do Polski następca Sobieskiego na tronie polskim August II (1670-1733), wybrany na elekcji 21 czerwca 1697 roku. Augusta II powitali przedstawiciele polskiej szlachty w liczbie 1500 osób. Król i jego dwór zamieszkali w czterech domach, od urzędu górniczego (gdzie dziś jest ratusz) aż do dawnego starostwa (obecnie dom Sedlaczka). W tym czasie odbywały się w Tarnowskich Górach festyny i zabawy dla mieszkańców i przyjezdnych. 25 lipca król z dworem udał się do Piekar, gdzie przyjął wiarę katolicką i złożył przysięgę na pacta conventa.

August II król Polski

W 1707 roku podczas wojny szwedzko-polskiej w Tarnowskich Górach przebywał krótko król szwedzki Karol XII (1682-1718). Istnieją przypuszczenia, że to on, a nie Gustaw Adolf, który w Tarnowskich Górach nigdy nie był, wystrzelił kulę do gałki od wieży kościelnej tutejszego kościoła.

Karol XII król Szwecji

Następnym polskim królem, który przebywał w Tarnowskich Górach był król August III (1696-1763). Było to w styczniu 1734 roku. Król przebywał w mieście dwa dni w domu Sedlaczka, a na jego koszt ustawiono na rynku kuchnię, z której poczęstowano wszystkich mieszczan. Kuchnia następnie była podarowana magistratowi. Po pobycie w Tarnowskich Górach August III udał się do Piekar, gdzie złożył przysięgę na pacta conventa.

August III król Polski

Po przejęciu Śląska przez Prusy, dnia 19 sierpnia 1788 roku, w Tarnowskich Górach gościł z wizytą król pruski Fryderyk Wilhelm II (1744-97) z następcą tronu. W programie pobytu znalazło się również zwiedzanie huty w Strzybnicy i kopalni „Fryderyk” koło Bobrownik. Następna wizyta króla odbyła się w 1793 roku.

Tarnowskie Góry gościły w 1820 również cara Rosji Aleksandra I (1777-1825). Car zatrzymał się w budynku należącym do urzędu górniczego. Budynek ten to  późniejsza  plebania ewangelicka w Rynku.

 5. Opis miasta z 1893 

 Opis Tarnowskich Gór z 1893 r., który zamieszczony w „Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, Tom XII. Odnośnik zamieszczono dzięki uprzejmości Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania http://www.icm.edu.pl/

http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/212

 

6. Żródła do historii Tarnowskich Gór

 

 

1528

 

480 lat
ORDUNKU GORNEGO

(źródła do historii Tarnowskich Gór – cz. 1)

480 lat temu, w środę po Świętym Marcinie, co w roku 1528 przypadło na 18 listopada – górmistrz, poborca, burmistrz, rajcy i wójt, pisarze i urzędnicy miejscy i urzędu górniczego podpisali w Opolu spisany dwa dni wcześniej Ordunek Gorny. Nadany przez Jana, księcia opolskiego i Jerzego, margrabiego brandenburskiego Ordunek Gorny to zespół 72 artykułów opartych na prawie górniczym Frankonii, Polski ( Statuta Montana Ilcussiensis ) oraz prawie zwyczajowym obowiązującym na ziemi bytomskiej. Ordunek reguluje szybko rozkwitające między Tarnowicami, Lasowicami i Sowicami górnictwo srebra i jest prawem, które ukształtowało rozwój Tarnowskich Gór. Ordunek de iure został nadany dla ziem podległych Janowi Opolskiemu i Jerzemu Brandemburskiemu – to znaczy dla Księstw Opolskiego, Raciborskiego, Karniowskiego i Państwa Bytomskiego. De facto napisany jednak został z myślą o ziemi tarnogórskiej, a w artykule 63 wprost czytamy o: "berckwerch zu Tarnowitz".

 

1766

 

Tarnowskie Góry w 1766 roku - na najstarszej panoramie miasta.
(źródła do historii Tarnowskich Gór - cz. 2)

Friedrich Bernhard Werner, autor najstarszego zachowanego widoku Tarnowskich Gór urodził się w roku 1690 w Kamieńcu Ząbkowickim jako syn bezrolnego chałupnika. W młodości uczył się w gimnazjum jezuickim w Nysie. Naukę jednak szybko porzucił, zaciągając się do służby w cesarskim wojsku w Norymberdze. W wojsku uczył się inżynierii i rozwinął swój talent rysunkowy. Na służbie wojskowej także nie pozostał długo, udając się w siedmioletnią wędrówkę po Europie. Zwiedził Niemcy, Czechy, Austrię i Szwajcarię, Słowenię i Słowację, a także Polskę i Włochy. Imał się różnych profesji, a w latach 20. XVIII wieku zaczął rysować panoramy miast europejskich.

 

1783

 

Opis Tarnowskich Gór z 1783 roku
(źródła do historii Tarnowskich Gór - cz. 3)

W drugim tomie, monumentalnego dzieła Friedricha Alberta Zimmermanna Beyträge zur Beschreibung von Schlesien (Materiały do opisu Śląska) znalazł się cenny i interesujący opis Tarnowskich Gór, wielokrotnie wykorzystywany i cytowany w późniejszej literaturze. Udostępniamy dzisiaj po raz pierwszy pełne tłumaczenie tego tekstu.

 

7. Tarnogórskie kamieniczki i wille... 

 

 

Tarnogórskie kamieniczki i wille...
Willa na Bytomskiej 15
(budynek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnowskich Górach)

Kiedy w 1905 roku w Tarnowskich Górach zniesiono pobór myta, zbędne stały się rogatki, przy których je pobierano. Jedna z nich, południowa, zlokalizowana była u zbiegu dzisiejszych ulic Legionów i Bytomskiej.  Sąsiadowała z nią pusta wówczas działka. Właścicielem jej części został Beno Cohn. Był on wówczas jednym z zamożniejszych mieszkańców miasta, członkiem reprezentantów gminy żydowskiej. Do utworzonej  przez niego w 1900 roku rodzinnej spółki, należały kopalnia żelaza, kamieniołomy i piaskownia w Bobrownikach. Zaś jego przodkiem był prawdopodobnie Benjamin Cohn, pierwszy Żyd, któremu władze miasta w 1806 roku wydały zezwolenie na osiedlenie się na stałe w Tarnowskich Górach.

 

Tarnogórskie kamieniczki...Bondkowskiego 1

Na rogu ulic Górniczej i Bondkowskiego wznosi się ciekawa secesyjna kamienica z datą 1903 i inicjałem „HP” na fasadzie. Kamienica została opisana przez Zofię Krzkowską w publikacji Muzeum: „Tarnowskie Góry wczoraj i dziś” (dostępnym obecnie w promocyjnej cenie 10 zł). Autorka zwróciła między innymi uwagę na stiukową dekorację w formie drzew. Pnie drzew wznoszą się przez dwie kondygnacje, a korony tworzą arkadę nad oknami drugiego piętra. Od siebie dodam, że to pierwsze tak śmiało zakomponowane secesyjne dekoracje w Tarnowskich Górach.

 

Tarnogórskie kamieniczki... Krakowska 12

Kamienica pod numerem 12 na ulicy Krakowskiej nie ma jeszcze nawet 100 lat. Nie jest też najpiękniejsza kamienicą na tarnogórski deptaku. Jednak to "12", dzięki swojej lokalizacji na połączeniu Krakowskiej z ulicą Tylną i dzięki ośmiobocznej wieżyczce - zawsze widoczna, gdy idziemy od Placu Wolności – jest wizualną dominantą ulicy Krakowskiej.

Pierwszy budynek na tym miejscu, podobnie jak na całej Krakowskiej musiał istnieć już w XVI wieku. Archiwum Urzędu Miejskiego zawiera jednak dane dotyczące "12" dopiero od roku 1865, gdy właścicielem posesji był kupiec i aktywny członek chevra kadisha - Adolf Schlesinger. 1 czerwca mistrz murarski Mrowietz (ur. 1809 r.) przedstawia mu projekt zabudowań gospodarczych przy ulicy Tylnej. Ten prosty budynek, późniejsza piekarnia, zachował się do dzisiaj i jest zaadaptowany na cele mieszkalno-usługowe.

 

Tarnogórskie kamieniczki... Kamienica przy ulicy Zamkowej 6

Czy stojąc dzisiaj na rogu ulic Zamkowej i Bondkowskiego i przymykając oczy, możemy sobie wyobrazić, jak miejsce to wyglądało 104 lata temu?

 

Tarnogórskie kamieniczki... Kamienica Carla Dominika, Piastowska 17

Teren, na którym w 1904 roku powstała kamienica Carla Dominika znajdował się tuż poza obrębem dawnego, otoczonego palisadą miasta.  W XVI wieku, przed bramą krakowską wybudowano schroniska (budy) dla żebraków obojga płci, oraz wyznaczono miejsce do handlu materiałami ciężkimi. 200 lat później, na początku XIX wieku, krakowskie przedmieście nadal było terenem o charakterze wiejskim, usianym stodołami tarnogórskich mieszczan.

 

Tarnogórskie kamieniczki... Kamienica przy ulicy Krakowskiej 16

Kamienica przy ulicy Krakowskiej 16 to jedna z najciekawszych i najładniejszych kamienica secesyjna w Tarnowskich Górach. Przechadzają się ulicą Krakowską warto zadrzeć głowę w górę, przypatrzeć się jej bliżej i przypomnieć historię jej powstania.

Dom na miejscu obecnej kamienicy nr 16 przy krakowskie istniał już w XVI wieku. W 1865 roku należał on do rodziny Benke i  był określony jako stary. Miał formę zbliżona do zachowanego do dzisiaj „Dworku Goethego”. W 1874 roku, stajnie znajdującą się na zapleczu tego domku, przebudowywał mistrz murarski Mrowietz.

 

8. Harcerze w Tarnowskich Górach

Ruch harcerski w powiecie tarnogórskim rozpoczął się po plebiscycie w 1922 r., a w 1923 r. powstał w Tarnowskich Górach Hufiec Harcerzy. Pierwszym jego komendantem został nauczyciel Tadeusz Broniec, a jego zastępcą druh Kleinpeter. Kolejnymi komendantami byli: druh Emil Pieczko, a następnie druh Jojko. Mimo to trudności materialnych hufiec sukcesywnie się rozwijał. Harcerze wiele robili we własnym zakresie. Własnoręcznie wykonywali sprzęt. Większość wycieczek odbywała się na piechotę, a do niektórych obozów dojeżdżano na rowerach. W tamtych latach rower stanowił luksus, szczególnie na wsi. W 1930 r. funkcję komendanta hufca tarnogórskiego objął druh Ryszard Kalyta. Był nim aż do wybuchu wojny. Warunki finansowe uległy poprawie, kiedy w 1934 r. Burmistrzem tarnogórskim po Niemcu Leopoldzie Michatzu został Fryderyk Antes. Zarówno burmistrz Antes, jak i starosta Józef Korol byli wielkimi entuzjastami harcerzy i często udzielali im pomocy finansowej. Komenda hufca organizowała liczne zloty, na których odbywały się konkursy, zdobnictwa, obozownictwa, biegi harcerskie; zdobywano stopnie. Drużyny o najlepszych wynikach nagradzane były sprzętem harcerskim lub sportowym. Zloty organizowano w następujących miejscowościach: Tarnowskie Góry, Rojca, Radzionków, Sucha Góra, Bobrowniki Śl., Czarna Huta, Boruszowice, Lasowice, Bizja, Zielona. Okoliczne lasy i tereny zielone należały do hrabiów Donnersmarcków. O zezwolenie na rozbicie obozu trzeba było zwracać się do zarządów w języku niemieckim. W chwili wybuchu wojny hufiec posiadał 16 drużyn i zrzeszał ok. 850 harcerzy.

 

3 maja 1938 r. Harcerze Hufca podczas defilady na rynku w Tarnowskich Górach

 

Od pierwszego dnia okupacji harcerstwo zeszło do podziemia i pracowało już konspiracyjnie. Zakazano spontanicznych akcji, by nie prowokować Niemców. Polecono wręcz wkradać się do komórek organizacyjnych okupanta, zdobywać jego zaufanie i osłabiać czujność. Redagowano różne tajne pisma harcerskie. Ówczesny Komendant Śląskiej Chorągwi Harcerzy Józef Pukowiec nawiązał kontakt z Józefem Korolem, byłym starostą tarnogórskim, któremu krakowski ośrodek konspiracji powierzył utworzenie na Śląsku organizacji Siły Zbrojne Polski (SZP). Do SZP Pukowca wprowadził Karol Kornas, szef sztabu okręgu śląskiego SZP. Funkcję zastępcy dowódcy katowickiego inspektoratu SZP pełnił brat Józefa, Alojzy Pukowiec, a później harcmistrz Józef Skrzek. 18 grudnia 1940 r. gestapo aresztowało na Śląsku około 500 osób, w tym prawie 350 harcerzy, m. in. Józefa Korola, Karola Kornasa i Józefa Pukowca. Korol podczas ucieczki został śmiertelnie ranny. Kornasa i Pukowca skazano na karę śmierci poprzez ścięcie na gilotynie. Wyroki wykonano w 1942 r. W 1941 r. aresztowano Józefa Skrzeka. Po torturach został powieszony w Michałkowicach, skąd pochodził. Organizacja SZP praktycznie przestała istnieć. Ci, którzy pozostali na wolności, przeszli do Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), który w 1942 r. przekształcono w AK. Dla całego harcerstwa przyjęto nazwę Szare Szeregi.

Brzozowice-Kamień, rok 1941,
miejsce kaźni przywódców tajnej organizacji OZNP

 

Druhowie hufca tarnogórskiego byli współzałożycielami licznych tajnych grup. Czasem grupy te były niewielkie i o niedużym zasięgu działania. Przeważnie rozbijane były po pierwszych represjach okupanta. Manifestowały jednak czynny opór wobec wroga. Przykładem takiej organizacji była założona już 5 listopada 1939 r. w Tarnowskich Górach Polska Organizacja Partyzancka (POP). Powstała z inicjatywy Józefa Korola. Zdekonspirowało ją gestapo jesienią 1940 r. Przywódcy i ważniejsi działacze otrzymali wyroki śmierci albo zostali osadzeni zostali w obozach koncentracyjnych. Członkowie pozostali na wolności wstąpili do organizacji zwanej Obóz Zjednoczenia Narodu Polskiego (OZNP). Jej szefem został Hubert Hatko. Centrala tej organizacji mieściła się w Brzozowicach-Kamieniu, a działalność prowadzona prawie w całym powiecie tarnogórskim. Latem 1941 r., kiedy gestapo było już na tropie OZNP, drukarnię wraz z archiwum organizacji przeniesiono do stojącego pod lasem ustronnego domu w Lasowicach. Zrobiono to za namową osoby, która później okazała się konfidentem. W nocy z 11 na 12 października 1941 r. gestapo oświetliło otoczony dom reflektorami i zastało członków OZNP podczas pracy. Wszyscy zostali aresztowani. Posypały się wyroki śmierci. Na Śląsku często wykonywano egzekucję publicznie zamieniając je w widowiska. Po zdekonspirowaniu w 1942 r. kolejnej tarnogórskiej organizacji zwanej Polska Obrona Obywatelska (POO), pozostali na wolności członkowie wstępowali do Związku Walki Zbrojnej, późniejszej Armii Krajowej.rskiej organizacji zwanej Polska Obrona Obywatelska (POO), pozostali na wolności członkowie wstępowali do Związku Walki Zbrojnej, p

 

Mimo ogromnych represji społeczeństwo tarnogórskie nie dało się zastraszyć. Czasami im represje były mocniejsze, tym opór silniejszy. Szczególnie zakazywano używać polskiej mowy. Tarnogórzanie nie tylko specjalnie po polsku mówili, ale i pisali na murach hasła arych Szeregów w kraju sięgały 80%. Organizację tą rozwiązano w styczniu 1945 r. Po wyzwoleniu Polski harcerstwo odrodziło się błyskawicznie. Powołanie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej oraz wejście do rządu Stanisława Mikołajczyka i jego współpracowników umożliwiło legalną działalność grupom znajdującym się dotychczas w konspiracji. Utworzono Związek Harcerstwa Polskiego. Znalazło się w nim 200 tysięcy dziewcząt i chłopców.

 

Skauting nie został wymyślony dla osobistej uciechy, ale dużo wymagał. Nie był realizacją własnych upodobań, ale wprawianiem do służby na rzecz swojego kraju. Aby być pożytecznym dla ojczyzny trzeba było być samodzielnym i zaradnym. Głównym obowiązkiem skauta była pomoc potrzebującym. Wiele z wartości przyświecających skautom nie straciło na aktualności do dnia dzisiejszego.

„Harcerstwo nie jest jednak rewolucją na polu wychowania. Jest raczej postawionym próbnie pomysłem wesołego spędzenia wolnego czasu poza domem, pomysłem, który okazał się wychowawczo płodnym. Musi ono uzupełniać wychowanie szkolne, wypełniając pewne nieuniknione luki jego zwykłego programu szkolnego. Jednym słowem harcerstwo jest szkołą wychowania obywatelskiego przez współżycie z przyrodą." *

 

*A. Skrabania – „Szkice z dziejów harcerstwa tarnogórskiego. Lata 1922 – 1945”, s.470

 

Źródła:
A. Skrabania – „Szkice z dziejów harcerstwa tarnogórskiego. Lata 1922 – 1945”
A. Kiewicz – „Dolnośląskie Harcerstwo w latach 1945-1975”

 

WAŻNE INFORMACJE

W związku ze wzmożonym ruchem pieszym oraz samochodowym w rejonie targowiska od 14 czerwca w obrębie ulic Lewka, Królika oraz Szymały, wprowadzona została nowa organizacja ruchu drogowego. 

 

Nowe oznakowanie uniemożliwia przejazd samochodów ulicą Królika na odcinku od ul. Szymały w kierunku ul. Rymera. Ustawione znaki przekierowują kierowców do wyjazdu ulicą Szymały, gdzie odwrócony został kierunek ruchu, ulicą Lewka w kierunku do ul. Opolskiej.

 

Nowa organizacja ruchu została wprowadzona ze względu na potrącenia pieszych oraz utrudnienia w ruchu w tym rejonie, mające miejsce w dni targowe. Przed wprowadzeniem projekt został pozytywnie zaopiniowany przez Komendę Powiatową Policji w Tarnowskich Górach oraz zatwierdzony przez Starostę Tarnogórskiego – organ zarządzający ruchem na publicznych drogach gminnych Gminy Tarnowskie Góry.

 

Oznakowanie obowiązuje we wtorki i piątki w godzinach od 6.00 do 14.00, o czym informują zamontowane tablice informacyjne. Ruch jednokierunkowy na fragmencie ul. Szymały (od ul. Królika do ul. Lewka) został odwrócony na stałe. 

 

Prosimy kierowców o dostosowanie się do nowego oznakowania i zachowanie szczególnej ostrożności. 


Sobota 21 października to kolejny dzień tegorocznej edycji Festiwalu w kościele Zbawiciela. W 6. koncercie zagra dwoje solistów i Zespół Parnassos. Dorota Szczepańska to absolwentka warszawskiego Uniwersytetu Muzycznego. Zainicjowała powstanie kwartetu prezentującego głównie muzykę kompozytorów hiszpańskich, włoskich i argentyńskich. W swoim repertuarze posiada utwory rozrywkowe, kompozycje jazzowe oraz musicalowe. Paweł Hulisz jest absolwentem gdańskiej, a także bydgoskiej Akademii Muzycznej. W 2012 roku otrzymał Stypendium Kulturalne Prezydenta Miasta Gdańska, które przyczyniło się do nagrania pierwszej solowej płyty „Sanacja”. Wykonuje muzykę barokową i klasyczną na instrumencie historycznym. Jest pomysłodawcą i założycielem zespołu Tubicinatores Gedanenses. Zajmuje się opracowywaniem starodruków muzycznych z XVII i XVIII w. Zespół Instrumentów Historycznych „Parnassos” jest silnie związanz ze Śląskiem i szczególnie tutaj angażuje się animując scenę muzyki barokowej. W 2007 roku Parnassos, wraz z sopranistką Karoliną Brachman, nagrał swoją pierwszą płytę. W 2011 roku wraz z Zespołem Śpiewaków Miasta Katowice „Camerata Silesia” wydali płytę „Requiem” A. Siewińskiego.
Antonio Vivaldi (1678-1741)  - Concerto na smyczki i basso continuo D-dur RV 124:    Allegro,     Grave,     Allegro   Georg [...]
» czytaj więcej
Libretto oratorium „Boscy Poszukiwacze” jest swoistą religijną opowieścią, której bohaterami są: święty Jan Paweł II – papież, sługa boży Stefan Wyszyński – kardynał, błogosławiony Jerzy Popiełuszko – prezbiter. Celem przedsięwzięcia jest przybliżenie działalności tych postaci dla dobra świata i Polski, a dla wiernych Kościoła Katolickiego szczególnie. Utwór jest dedykowany społeczności Polskiej, aby pokazać jak w pokojowy, cywilizowany i moralny sposób osiąga się cele życiowe. Muzyczny spektakl odbędzie 25 listopada o godz. 18.00 w tarnogórskiej Hali sportowej. Darmowe zaproszenia będą dostępne wkrótce.
Trzej Wielcy Polacy dawali świadectwo, że nowoczesność człowieka polega na prawdziwej miłości Boga i bliźniego równocześnie, na poszanowaniu  Boskiego prawa i ludzkiej [...]
» czytaj więcej
I Tarnogórski festiwal Fotografii przez cały miniony weekend (14-15.10.) odbywał się w Pałacu w Rybnej. W wydarzeniu zorganizowanym przez Tarnogórską Grupę Fotograficzną przy wsparciu Urzędu Miejskiego uczestniczyło kilkaset osób. Były wykłady, warsztaty i konkursy fotograficzne takie jak ten skierowany do dzieci - „Moje Tarnowskie Góry”.
W sobotę (14.10) wręczono nagrody autorom najlepszych fotografii dziecięcego konkursu. Pierwsze miejsce zdobyło zdjęcie gwarka z kościołem ewangelickim w tle autorstwa Agaty Bucholc, [...]
» czytaj więcej
Zapraszamy na 5 koncert w cyklu XIV Tarnogórskich Wieczorów Muzyki Organowej i Kameralnej. Wykonawcami będą: Ewelina Bachul na organach oraz Kwartet waltorniowy - FUNNY HORNS.
Ewelina Bachul - organy Kwartet waltorniowy - FUNNY HORNS w składzie: Mirosław Kuchlewski Piotr Wczasek Marek Kuc Grzegorz Zioła 1. Johann Sebastian Bach (1685-1750)     - [...]
» czytaj więcej
Stowarzyszenie Artystów Śląskich STAŚ zaprasza w najbliższą niedzielę 8 października od godz. 11.00 do 14.00 na ostatnie spotkanie pod nazwą Tarnogórskie Klimaty. Warsztaty na tarnogórskim Rynku wypełnią tym razem lekcje rysunku. - Będziemy wspólnie rysować tarnogórską starówkę. Pogoda jest na razie niestabilna dlatego w razie zimna będziemy na Was czekać w Restauracji Kałamarz. Zapraszamy wszystkich chętnych do udziału w warsztatach - mówi Beata Hetmańczyk ze stowarzyszenia STAŚ. Warsztaty zostały dofinansowane z budżetu Gminy Tarnowskie Góry
» czytaj więcej
„Dyplomy 2017” to otwarta wczoraj (6.10.) w Galerii Przytyk wystawa absolwentów Zespołu Szkół Artystyczno-Projektowych w Tarnowskich Górach. Łączy wiele dyscyplin twórczości artystycznej m.in. malarstwo, rysunek, grafikę, rzeźbę, dekorowanie wnętrz czy fotografię. - Czym innym jest oglądanie relacji z wydarzeń artystycznych w internecie, a czym innym celebrowanie sztuki na żywo. Możliwość dotknięcia dzieł sztuki, poznania na przykład ich faktury to szczególna sfera doznań. Z tego powodu serdecznie zapraszam na wystawę - mówi Anna Osadnik z Zespołu Szkół Artystyczno - Projektowych w Tarnowskich Górach. Wystawę można oglądać do 25 października.
» czytaj więcej
Porcelanę z Tułowic, Katowic, Wałbrzycha i innych śląskich fabryk porcelany można oglądać od 4 października do końca listopada w miejskim Muzeum w ramach wystawy pt. "Lekcja stylu. Porcelana śląska Art déco ze zbiorów Ireny i Romana Gatysów".
Styl Art Déco w latach 20. I 30. XX wieku był wszechobecny. W Ameryce powstały w tym stylu drapacze chmur, w Europie stosowany był w sztuce, fotografii, filmie, rzemiośle [...]
» czytaj więcej
W sobotę 28 października 2017 roku, gdy słońce zacznie chylić się ku zachodowi, w zamkowych komnatach zaczną dziać się dziwne i tajemnicze rzeczy…
Jak co roku o tej porze zamek zmieni swe oblicze, przestając być przestrzenią muzealną, w zamian pozwalając przeżyć niezwykłą przygodę. Ze swego snu zbudzą się potwory, wiedźmy, a [...]
» czytaj więcej
Koncert zatytułowany Marcin Luter i Pani Muzyka wystąpi Ensemble MUSAICUM Karolina Brachman - sopran Joanna Klisowska - sopran Anna Firlus - organy, klawesyn Krzysztof Firlus - viola da gamba
Koncerty odbywają się w każdą sobotę od 16 września do 28 października 2017 roku o godz. 18.00. Wstęp wolny
» czytaj więcej
1 2 3 4 5 6 7 8 9 wszystkie
Nasze miasto razem z mieszkańcami, którzy kibicowali startowi II etapu Tour de Pologne znalazło się w finale konkursu (razem z Jaworznem, Kopalnią Soli w Wieliczce, i OLIMPEM Nagawczyna) na najpiękniej udekorowane miasto startowe 74. edycji wyścigu. O wynikach dowiemy się na początkach listopada. Trzymajcie kciuki!:)
Bez najlepszych kolarzy świata nie ma wielkich wyścigów. I rzeczywiście, 74. Tour de Pologne był wyjątkowy, bo na trasie walczyły prawdziwe gwiazdy światowego peletonu, ale [...]
» czytaj więcej
W Parku Wodnym odbył się 7 października VI Międzynarodowy Miting Pływacki. Wzięło w nim udział aż 29 klubów, 292 zawodników oraz ponad 1250 tzw. osobostartów. Było to największe doroczne sportowe święto Parku Wodnego w Tarnowskich Górach! W tym roku jego gościem specjalnym była Aleksandra Urbańczyk-Olejarczyk. To jedna z najlepszych polskich pływaczek, medalistka mistrzostw świata i Europy na krótkim basenie, olimpijka z Rio de Janeiro, wielokrotna medalistka i rekordzistka Polski.
Zobaczcie fotograficzną i filmową relację z wydarzenia.  Zdjęcia: Park Wodny w Tarnowskich Górach   Blok I  Blok II 
» czytaj więcej
W sobotę 9 września w Parku Miejskim, jak zwykle przt okazji Gwarków, zorganizowano XIV Tarnogórski Bieg Sedlaczka. W zawodach wystartowało 271 uczniów, samorządowców biorących udział w biegu VIP oraz uczestników marszu nordic walking. Rozgrzewkę z uczestnikami zawodów przeprowadziła Kamila Lićwinko – brązowa medalistka mistrzostw świata w skoku wzwyż, ambasadorka Sportowej Akademii Veolli, w której udział biorą sportowcy - stypendyści z Tarnowskich Gór i okolic.
Wyniki: kategoria 400 m /bieg integracyjny/ (21 osób)   dziewczęta indywidualnie 1.Wiktoria Kupka 2. Agnieszka Manowska 3.Oliwia Chojka   chłopcy [...]
» czytaj więcej
Zajęcia wspinaczkowe, squasha, pływanie… Wrzesień to czas nowości w tarnogórskiej Hali Sportowej i Parku Wodnym, wśród których każdy znajdzie coś dla siebie!
Pierwsza pozycja, która zdecydowanie zainteresuje młodych amatorów wspinaczki to Wspinaczkowe Przedszkole! To przede wszystkim znakomita zabawa połączona z elementami [...]
» czytaj więcej
Przy okazji Gwarków Urząd Miejski w tarnowskich Górach zaprasza uczniów i nauczycieli tarnogórskich placówek oświatowych oraz okolic wraz z ,,samorządowcami” do udziału w XIV edycji „Tarnogórskiego Biegu Sedlaczka”. Zawody odbędą się w Parku Miejskim w sobotę 9 września w godz. 9.30 – 13.00. Gościem specjalnym imprezy będzie Kamila Lićwinko – brązowa medalistka mistrzostw świata w skoku wzwyż, która poprowadzi rozgrzewkę z zawodnikami biorącymi udział w zawodach. Rozgrzewka z Kamilą Lićwinko będzie jednym z elementów programu Sportowej Akademii Veolii, który wspiera młodych, utalentowanych sportowców rozpoczynających profesjonalną karierę.
W programie zawodów oprócz konkrencji, w których udział wezmą uczniowie - sportowcy (8 kategorii), znalazł się również bieg na dystansie ok. 1.000 m - [...]
» czytaj więcej
Do 20 sierpnia trwają zapisy na kolejny już VIII Tarnogórski Integracyjny Rajd Rowerowy Osób Niepełnosprawnych. W tym roku wydarzenie planowane jest 28 sierpnia a celem uczestników wycieczki będą Karchowice. Start rajdu o 8.45 na tarnogórskim Rynku. Zapisy prowadzi komandor rajdu i pomysłodawca wydarzenia - Marek Breguła pod numerem telefonu: 507 052 462. Szczegóły na plakacie.
» czytaj więcej
Blisko 300 strażaków, o połowę mniej kolarzy i kilkadziesiąt razy więcej kibiców pojawiło się wczoraj (30 lipca) na tarnogórskiej trasie startu II etapu 74. Tour de Pologne. Po liczących ponad 27 kilometrów dwóch tarnogórsich pętlach kolarze pojachali w stronę Katowic, zabawa na Rynku trwała do późnego wieczora. Całe rowerowe święto w mieście zamknęło się - po piątkowej Tarnogórskiej Masie Krytycznej Krytycznej i sobotnim Tour de Park dla dzieci - w trzech dniach.
» czytaj więcej
Dzień przed startem II etapu 74. Tour de Pologne z Rynku w Parku Miejskim ścigać będą się dzieci w wieku 4-12 lat.
Zawodnik lub jego opiekun prawny zobowiązany jest do zgłoszenia chęci uczestnictwa osobiście lub telefonicznie w Urzędzie Miejskim, Referacie Sportu i Zdrowia, ul. Sienkiewicza 2 [...]
» czytaj więcej
Ten dzień już na zawsze wpisze się w historię Gwarka Tarnowskie Góry. W rewanżowym meczu o awans do III ligi, tarnogórzanie przegrali w Bełku z KS Decor-em 1:0 (1:0), jednak przewaga z pierwszego meczu (4:0) pozwoliła naszej drużynie awansować pierwszy raz w swojej historii na szczebel III ligi. GRATULUJEMY!!!
» czytaj więcej
1 2 3 4 5 6 7 8 9 wszystkie
Urząd Miejski w Tarnowskich Górach realizuje projekt „My jesteśmy przedszkolaki” w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. W ramach projektu utworzono 119 nowych miejsc wychowania przedszkolnego w 5 nowych oddziałach przedszkolnych. W oddziałach, które zostały otwarte w Przedszkolu nr 6 przy ul. Bema 1 (2 oddziały) oraz w Przedszkolu nr 20 przy ul. Morcinka 7 (3 oddziały) zostało jeszcze kilka wolnych miejsc.
Wszystkich zainteresowanych prosimy o kontakt z dyrektorami wyżej wymienionych placówek:   Przedszkole nr 6 - Elżbieta Pietrzak– tel. 032/ 285-32-71   [...]
» czytaj więcej
Święto Edukacji Narodowej uczcili dziś (16.10) w Pałacu w Rybnej nauczyciele i pracownicy tarnogórskiej oświaty. 22 nauczycieli i pracowników miejskich placówek oświatowych odebrało nagrody z rąk burmistrza Tarnowskich Gór Arkadiusza Czecha.
- W Dzień Nauczyciela dziękujemy za ciężką robotę, trud nauczania, wychowywania i zwykłej prostej opieki. Chińskie przysłowie mawia, że nauczyciel jest tylko od otwierania drzwi, a [...]
» czytaj więcej
Tradycyjnie już wszyscy uczniowie pierwszych klas szkół podstawowych w Tarnowskich Górach otrzymuje jesienią od strażników miejskich odblaski na placaki i ubrania.
- To po to, aby być widocznym po zmroku - mówili wczoraj (10.10) uczniowie klasy 1a ze szkoły podstawowej nr 9 po pogadance ze strażnikami. Przypominamy, że prawo nakazuje po [...]
» czytaj więcej
Ponad 1,7 mln złotych przeznaczyło miasto na dostosowanie placówek oświatowych do wymogów wprowadzonej przez rząd reformy szkolnictwa. Pieniądze wydatkowano na niezbędne remonty i doposażenie szkół. Na wdrożenie reformy otrzymaliśmy z budżetu państwa zaledwie 150 tys. zł.
- Gmina mogła ubiegać się o środki na przeprowadzenie reformy wyłącznie na szkoły, które powstały z przekształcenia gimnazjów w szkoły podstawowe. Szkoły podstawowe, [...]
» czytaj więcej
Podobnie jak w ubiegłym roku, tego lata również zapraszamy na cykl pieszych wycieczek po mieście. Tym razem podczas spacerów poznamy historie wybranych postaci, których biografie mocno splecione były z dziejami Tarnowskich Gór w XIX i XX wieku. Pierwsza wycieczka już w sobotę 22 i poniedziałek 24 lipca.
Spacery poprowadzi Marek Panuś, znany nie tylko z prowadzenia ubiegłorocznych spacerów, ale również poprzez film „Żydzi tarnogórscy. Historia i pamięć”, a [...]
» czytaj więcej
Kochani Uczniowie i Nauczyciele! Nastały upragnione wakacje, czas wypoczynku, letnich przygód, słonecznych dni, kumulowania pozytywnej energii i poszukiwania nowych inspiracji!
Rok szkolny to czas wytężonej pracy całej społeczności szkolnej. Chcemy serdecznie pogratulować uczniom osiągniętych wyników w nauce, sukcesów sportowych, nabycia nowych [...]
» czytaj więcej
Przypominamy o naborze dzieci w wieku od 2,5 roku do 4 lat do nowych oddziałów przedszkolnych zorganizowanych w: Przedszkolu nr 6 przy ul. gen. Józefa Bema 1 oraz w Przedszkolu nr 20 przy ul. Gustawa Morcinka 7. Dokumenty składać można do końca czerwca!
Oddziały doposażone są w nowoczesny sprzęt i pomoce dydaktyczne dostosowane do odpowiednich grup wiekowych, a zajęcia poprowadzi wykwalifikowana kadra pedagogiczna. W przedszkolach [...]
» czytaj więcej
Młodzież z dwunastu tarnogórskich szkół podstawowych i gimnazjalnych wzięła udział w VIII Sportowym Eko-Turnieju, jaki odbył się 12 czerwca w Tarnogórskim Centrum Kultury. Wydarzenie zorganizowano w ramach Rocznego Programu Edukacji Ekologicznej Gminy Tarnowskie Góry na 2017 rok.
W zmaganiach turniejowych brały udział trzyosobowe drużyny, które miały do wykonania 10 zadań, w tym m.in.: eko-kalambury, segregacja odpadów, eko-puzzle, rzut [...]
» czytaj więcej
Przygotowanie budek lęgowych dla wybranych gatunków ptaków, aby ochronić tarnogórskie, cenne przyrodniczo drzewa przed atakującymi je szkodnikami było celem ogłoszonego przez Urząd Miejski konkursu dla uczniów szkół gimnazjalnych. Konkurs miał charakter edukacyjny. Młodzież dowiedziała się m.in. szkodnikach, które są ważnym składnikiem łańcucha pokarmowego i stanowią jedno ze źródeł pokarmu dla ptaków zasiedlających budki lęgowe. Uczniowie nauczyli się także, jak w sposób odpowiedzialny dokarmiać zwierzęta, a w szczególności ptaki.
W konkursie przyznano pierwsze, drugie oraz trzecie miejsce następującym uczniom: - Pierwsze miejsce: Karolina Błaszczyk (Publiczne Gimnazjum nr 2) - Drugie miejsce: Marek Pohl [...]
» czytaj więcej
1 2 3 4 5 6 7 8 9 wszystkie
Piotr Skrabaczewski, zastępca burmistrza ds. gospodarczych, , Joanna Czyżewska, kierownik Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów oraz Piotr Korab, kierownik miejskiego Biura Promocji byli dziś na zaproszenie firmy Parkanizer uczestnikami panelu na katowickim VII Europejskim Kongresie Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Dyskusja dotyczyła stref czasowego parkowania, nasze miasto przedstawione było jako pionierskie w tej dziedzinie.
» czytaj więcej
Od dziś (16.10) zmienia się organizacja ruchu na trzech ulicach w obrębie starówki. Ruch jednokierunkowy wprowadzony zostanie na następujących drogach: na ulicy św. Jacka (od ul. Górniczej do ul. Kaczyniec), na ulicy Lompy (od ul. Piastowskiej do ul. św. Jacka) oraz na ulicy Jurczyka (od ul. Górniczej do ul. Lompy).
- Na ulicy Jurczyka funkcjonuje obecnie zakaz ruchu, jednakże większość kierowców się do niego nie stosuje, dlatego dla uregulowania tej sytuacji wprowadzamy ruch jednokierunkowy. [...]
» czytaj więcej
Za 7,6 milionów złotych zmodernizowana została oczyszczalnia Leśna w Strzybnicy. Obiekt zapewnia obsługę czterech tarnogórskich dzielnic. Inwestorem było Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji. To ostatnia miejska oczyszczalnia dostosowana do najwyższych standardów wymaganych przepisami Unii Europejskiej. Pozostałe dwie oczyszczalnie - Centralna Oczyszczalnia Ścieków o przepustowości ponad 5 tysięcy metrów sześciennych wybudowana przez miasto i zmodernizowana wcześniej przez Veolię Oczyszczalnia w Starych Tarnowicach wymagane parametry spełniają już od kilku lat. 10 października PWiK oficjalnie pochwaliło się obiektem i uzyskiwanymi przezeń efektami ekologicznymi.
- Od ponad 10 lat budujemy w Tarnowskich Górach kanalizację. Gmina zainwestowała w tym czasie blisko 300 milionów złotych. W tej chwili kończymy realizację zadania w [...]
» czytaj więcej
Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że od 1 stycznia 2018 r. zmienią się zasady rozliczeń z ZUS. Przedsiębiorcy do końca roku dostaną jeden indywidualny numer rachunku składkowego. Nie będą już aktywne dotychczasowe numery rachunków, na które przedsiębiorcy opłacali składki. Więcej informacji na www.zus.pl/eskladka oraz telefonicznie 22 560 16 00.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu serdecznie zaprasza na szkolenia na temat: „e-składka nowy wymiar rozliczeń” – w załączeniu harmonogram.
» czytaj więcej
Dzięki porozumieniu, jakie udało się po wielu latach zawrzeć pomiędzy gminą Tarnowskie Góry a reprezentującym Skarb Państwa Starostą Tarnogórskim Państwowa Straż Pożarna w Tarnowskich Górach otrzyma działkę pod budowę nowej strażnicy. Na podstawie podjętej dziś przez Radę Miejską uchwały w zamian za miejską nieruchomość przy ulicy Małej (przewidzianą pod nową siedzibę strażaków) gmina otrzyma prawo własności działek Skarbu Państwa potrzebnych do rozwoju naszej gminy.
- Nasza dotychczasowa siedziba jest dla nas zbyt ciasna i niefunkcjonalna, a dalsza rozbudowa nie wchodzi już w rachubę. Co więcej w przyszłym roku otrzymamy w ramach programów [...]
» czytaj więcej
Wczoraj Rada Powiatu, a dziś (30.08.) Rada Miejska, podjęły decyzję o przejęciu przez miasto od powiatu 650 metrów dróg w obrębie ulic Sobieskiego i Opolskiej w Tarnowskich Górach. Gdy uchwała przejdzie pozytywnie przez nadzór wojewody od 1 stycznia przyszłego roku fragmenty tych ulic zaliczone zostaną do kategorii dróg publicznych gminnych. To otwiera miastu furtkę do remontu tych arterii, zmian w organizacji ruchu, poprawy jego bezpieczeństwa, budowy nowych miejsc parkingowych i wyeliminowania tranzytu z centrum miasta. Posłużą temu przygotowane na zlecenie miasta dokumenty dotyczące mobilności miejskiej i optymalizacji ruchu drogowego.
Z przeprowadzonych na zlecenie Urzędu Miejskiego badań wynika, że ulica Sobieskiego w dużej mierze pełni rolę trasy tranzytowej pomiędzy wschodem i zachodem miasta (z braku [...]
» czytaj więcej
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wraz z Powiatowym Urzędem Pracy i Urzędem Skarbowym zaprasza na cykl wykładów i konsultacji pomiędzy 11 a 15 września w całym regionie - także w naszym mieście. Do Tarnowskich Gór eksperci zawitają 13, 14 i 15 września.
W środę 13 września wykład pt. "Świadczenia krótkoterminowe z systemu ubezpieczenia społecznego, wypłata i rozliczanie w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne" odbędzie [...]
» czytaj więcej
Gmina Tarnowskie Góry zamierza podjąć prace nad uchwałą regulującą temat reklam, ogrodzeń i małej architektury, zgodnie z dyspozycjami ustawowymi. Na podstawie ustawy krajobrazowej obowiązującej od 11 września 2015 roku rady gmin mogą ustanowić akty prawa miejscowego, tzw. uchwały reklamowe. Dokument ten określa m.in.: gdzie i jakie reklamy można umieszczać, jakie mają mieć gabaryty, a także z jakich materiałów mogą być wykonywane. Przygotowaliśmy dla Państwa ankietę, w której prosimy o opinie w powyższej sprawie.
- Niedawny wpis na Listę dziedzictwa światowego UNESCO i zwiększone zainteresowanie miastem skłania nas do zajęcia się tym tematem – argumentuje Tomasz Trzcionkowski, naczelnik [...]
» czytaj więcej
Aż 3,5 mln zł kosztowałoby dostosowanie budynku Tarmilo do odpowiednich wymogów technicznych. Takie wnioski płyną z przygotowanej na zlecenie miasta ekspertyzy. Władze miasta podjęły decyzję, że obiekt należy wyburzyć. - Chcielibyśmy wybudować nowy obiekt na zasadach partnerstwa publiczno - prywatnego. Przygotowana przez firmę zewnętrzną analiza pokaże, na ile takie przedsięwzięcie byłoby możliwe i opłacalne - mówi burmistrz Arkadiusz Czech. Celem jest stworzenie wielofunkcyjnego obiektu posiadającego funkcje wystawiennicze, multimedialne, gastronomiczne z towarzyszącymi funkcjami parkingu, deptaka, małej architektury i zieleni.
  - Co prawda dałoby się doprowadzić budynek do odpowiedniego stanu technicznego, jednak konieczny byłby bardzo poważny remont wraz z wymianą stropów. Koszt [...]
» czytaj więcej
1 2 3 4 5 6 7 8 9 wszystkie
„Zdrowie osób aktywnych fizycznie” to tytuł konferencji, która odbyła się dziś (tj. 19 października 2017 roku) w Tarnogórskim Centrum Kultury. Jej organizatorami byli Urząd Miejski w Tarnowskich Górach oraz Wielospecjalistyczny Szpital Powiatowy S.A. Wydarzenie odbyło się pod patronatem Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry Arkadiusza Czecha.
„Zdrowie osób aktywnych fizycznie” to tytuł konferencji, która odbyła się dziś (tj. 19 października 2017 roku) w Tarnogórskim Centrum Kultury. Jej [...]
» czytaj więcej
Wspólnie z Wielospecjalistycznym Szpitalem Powiatowym zapraszamy w czwartek 19 października do Tarnogórskiego Centrum Kultury na konferencję poświęconą tematyce zdrowia sportowców amatorów i zawodowców.
Wszechobecny stres jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka. Poszukiwanie sposobów na rozładowanie napięć jest konieczne aby bez uszczerbku zdrowotnego radzić sobie z [...]
» czytaj więcej
Burmistrz Miasta ogłasza otwarty konkurs ofert na realizację zadania z zakresu zdrowia publicznego określonego w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2016-2020 w ramach Celu Operacyjnego Nr 2: Profilaktyka i rozwiązywanie problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, uzależnieniami behawioralnymi i innymi zachowaniami ryzykownymi – program profilaktyki zintegrowanej „Archipelag Skarbów” .
» czytaj więcej
Rada Miejska zdecydowała dziś (7.06.) o przekazaniu 60 tys. zł na utworzenie Pododdziału Udarowego w Wielospecjalistycznym Szpitalu Powiatowym im. B. Hagera w Tarnowskich Górach. Przekazanie 1 złotówki od mieszkańca na powyższy cel zadeklarowali również wszyscy pozostali wójtowie i burmistrzowie gmin powiatu tarnogórskiego. 50 groszy od mieszkańca dołoży powiat.
Z powodu udaru co 7 osoba w Polsce może utracić życie lub być niepełnosprawna.   - To jest nagroda dla naszych wolontariuszy, że im się chciało chcieć - mówiła [...]
» czytaj więcej
Ogłoszenie konkursu ofert z zakresu zdrowia publicznego - „Program Wzmacniania Rodziny”
Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry z dnia 29.05.2017 roku w sprawie ogłoszenia otwartego konkursu ofert na realizację zadania z zakresu zdrowia publicznego określonego [...]
» czytaj więcej
Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry ogłasza otwarty konkurs ofert na wybór realizatora programu polityki zdrowotnej pn.: „Program badań przesiewowych słuchu dla uczniów klas pierwszych szkół podstawowych i gimnazjalnych zlokalizowanych na terenie Miasta Tarnowskie Góry na lata 2015-2018” na rok 2017. Badaniami zostaną objęci uczniowie klas pierwszych szkół podstawowych i gimnazjalnych, którzy zameldowani są w Tarnowskich Górach.
Temin składania ofert upływa 26 maja. Przewidywany termin wykonania zadania: od podpisania umowy do 20 grudnia 2017 roku. Termin związania ofertą obowiązuje przez 30 dni od upływu terminu [...]
» czytaj więcej
Po raz kolejny zapraszamy tarnogórzanki w wieku od 50 do 69 lat na bezpłatne badania mammograficzne. Tym razem mammobus stanie przy ul. Szwedzkiej 2 na osiedlu Przyjaźń (przy aptece Avicenna). Badania można wykonać 19 i 20 kwietnia w godzinach od 10.00 do 17.00 oraz 21 kwietnia w godzinach od 8.00 do 15.30.
» czytaj więcej
Burmistrz Miasta ogłasza otwarty konkurs ofert na realizację zadań z zakresu zdrowia publicznego określonych w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2016-2020 w ramach Celu Operacyjnego Nr 2: Profilaktyka i rozwiązywanie problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, uzależnieniami behawioralnymi i innymi zachowaniami ryzykownymi oraz powołania Komisji Konkursowej do spraw oceny w/w ofert.
» czytaj więcej
Burmistrz Miasta ogłasza otwarty konkurs ofert na realizację zadań z zakresu zdrowia publicznego określonych w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2016-2020 w ramach Celu Operacyjnego Nr 2: Profilaktyka i rozwiązywanie problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, uzależnieniami behawioralnymi i innymi zachowaniami ryzykownymi oraz powołania Komisji Konkursowej do spraw oceny w/w ofert.
» czytaj więcej
1 2 3 4 5 6 7 8 9 wszystkie
Stowarzyszenie Pomocy Uzależnionym i Ich Bliskim Falochron informuje o rozpoczęciu naboru uczestników do „Programu Wzmacniania Rodziny”. Program finansowany jest ze środków Gminy Tarnowskie Góry.
Do udziału w programie zapraszamy rodziny zamieszkujące Tarnowskie Góry z dziećmi w wieku 10-14 lat. Jeśli trudno Ci porozumieć się ze swoim dorastającym dzieckiem i stwarza ono [...]
» czytaj więcej
Burmistrz Miasta ogłasza otwarty konkurs ofert na realizację zadania z zakresu zdrowia publicznego określonego w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2016-2020 w ramach Celu Operacyjnego Nr 2: Profilaktyka i rozwiązywanie problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, uzależnieniami behawioralnymi i innymi zachowaniami ryzykownymi – program profilaktyki zintegrowanej „Archipelag Skarbów” .
» czytaj więcej
Pomagają, integrują mieszkańców, mobilizują do aktywnego spędzania czasu i udziału w życiu publicznym, swoimi pomysłami i działaniami uzupełniają prace samorządu. W Tarnowskich Górach jest ich ponad 100. Organizacje pozarządowe – bo o nich mowa, a konkretnie ich przedstawiciele przybyli 13 grudnia do Pałacu w Rybnej na doroczne spotkanie świąteczne.
Organizacje pozarządowe są dla samorządu ważnym partnerem w realizacji zadań publicznych. W 2015 roku Urząd Miejski zlecił im wykonanie około 140 przedsięwzięć – zarówno [...]
» czytaj więcej
Dzięki Stowarzyszeniu Trasy Rowerowe Tarnowskie Góry mają znakomitą, bo liczącą ponad 20 kilometrów, sieć tras rowerowych. Przy biegnących po parkach, lasach, polach, ale i śródmieściu miasta trasach pojawiły się niedawno tablice informacyjne z opisami m.in. zabytków. Tablic jest wiele, bo w naszym mieście jest co zwiedzać:)
» czytaj więcej
17 września, w 76. rocznicę agresji Związku Radzieckiego na Polskę, w Tarnowskich Górach obchodzono Dzień Sybiraka. To dzień narodowej pamięci o obywatelach polskich deportowanych na Syberię, do Kazachstanu i północnej Rosji.
Uroczystości, tradycyjnie już, rozpoczęła msza święta w kościele pw. św. Józefa Robotnika. Po mszy na cmentarzu parafialnym złożono kwiaty pod tablicą pamiątkową [...]
» czytaj więcej
W 76 rocznicę wybuchu II wojny światowej tradycyjnie już obchodzono w Tarnowskich Górach Dzień Kombatanta.
W kościele pw. św. Apostołów Piotra i Pawła odprawiono z tej okazji mszę świętą. Po mszy przedstawiciele władz miasta, reprezentanci organizacji wojskowych, sybirackich oraz [...]
» czytaj więcej
Zakończono prace nad wnioskiem o wpis tarnogórskich podziemi na listę UNESCO. W ramach promocji projektu w Warszawie odbędzie się wystawa fotograficzna tarnogórskich zabytków górniczych umieszczonych we wniosku.
Po wielu latach intensywnych działań zakończono prace nad wnioskiem o wpisanie tarnogórskich zabytków poprzemysłowych na listę UNESCO. Dokument trafił już na biurko [...]
» czytaj więcej
Po kilkumiesięcznej przerwie remontowej Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach jest już dostępna dla turystów.
Tarnogórski zabytek techniki był nieczynny od początku roku.  Za kilka dni rozpocznie się aranżacja wnętrza budynku nadszybia, dzięki której do kopalni wejdzie XXI [...]
» czytaj więcej
1 2 3 4 5 6 7 8 9 wszystkie
10 i 11 listopada, jak co roku zapraszamy na obchody Święta Niepodległości. Rozpoczynamy tradycyjnie capstrzykiem na Cmentarzu Wojennym. 11 listopada w kościele pw. Apostołów [...]
» czytaj więcej
Urząd Miejski w Tarnowskich Górach informuje, że w dniach od 19 września do 17 października 2016 r., w ramach systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, na terenie gminy Tarnowskie Góry zostanie przeprowadzona zbiórka odpadów wielkogabarytowych z nieruchomości zamieszkałych.
Zbiórka odbędzie się w wyznaczonych dzielnicach w dniach zgodnie z załączonym harmonogramem. Odpady muszą być wystawione do godziny 6.00 w dniu wskazanym w [...]
» czytaj więcej
Biuro Rady Miejskiej informuje, iż XXV sesja Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach, odbędzie się 28 września 2016 r. o godz. 11:00 w sali sesyjnej tarnogórskiego Ratusza przy ul. Rynek 4.
Porządek obrad w załączniku. 
» czytaj więcej
Biuro Rady Miejskiej informuje, iż XXIV sesja Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach, odbędzie się 31 sierpnia 2016 roku o godz. 10.00 w sali sesyjnej tarnogórskiego Ratusza przy ul. Rynek 4.
Porządek obrad w załączniku.
» czytaj więcej
W sobotę i niedzielę 30-31 lipca zapraszamy na I Tarnogórski Zlot Food Trucków. Pomiędzy 10.00 a 22.00 będzie można skorzystać z oferty ponad 20 samochodów serwujących hamburgery, ciastka, frytki, węgierskie langosze, muffinki, koktajle i inne smakołyki.
Szczegóły na profilu wydarzenia:  https://www.facebook.com/events/1142641732443974/
» czytaj więcej
W dniach 7 – 9 czerwca (termin zapasowy to 10 czerwca ) zostanie przeprowadzone krajowe ćwiczenie „ANAKONDA 16” w ramach którego odbędzie się trening systemu alarmowania i ostrzegania, podczas którego może wystąpić konieczność uruchomienia syren alarmowych w celu ogłoszenia i odwołania alarmu.
W ramach treningu emitowany będzie – dźwięk modulowany trwający trzy minuty – oznaczający ogłoszenie alarmu oraz dźwięk ciągły trwający trzy minuty – oznaczający [...]
» czytaj więcej
1 2 3 4 5 6 7 8 9 wszystkie
"Polityka: od Niccolo Machiavellego do Jana Pawła II" to tytuł tegorocznego XVI Sympozjum Tarnogórskiego, które odbędzie się 21 i 23 października. Szczegóły na załączonym plakacie.
» czytaj więcej
Pani Gertruda Świątek to najstarsza tarnogórzanka! Jutro skończy 106 lat, a już dziś (20.10.) odebrała życzenia od burmistrz Jolanty Tuszyńskiej i Hanny Otinger z tarnogórskiego USC. Pani Gertrudy mimo zacnego wieku nie opuszcza dobre zdrowie, a przede wszystkim uśmiech i znakomita pamięć. Nadal recytuje z pamięci wiersze i jest w wyśmienitej formie.
Urodzona w Koszęcinie jubilatka tradycyjnie spędziła urodziny z rodziną w swoim mieszkaniu na Osadzie Jana. Bywa tu rzadko, albowiem obecnie mieszka w Sosnówce niedaleko Karpacza, u [...]
» czytaj więcej
XLIII sesja Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach, odbędzie się w 25 października 2017 roku o godzinie 10.00 w sali sesyjnej tarnogórskiego Ratusza.
Program sesji w zalączniku.
» czytaj więcej
27 października 2017 roku Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. zaprasza do wspólnego odkrywania tajemnic ujęcia wody Koehler.
W ramach tego wydarzenia  zaprezentowane zostaną  niedostępne na co dzień ujęcie wody Koehler, wpisane w tym roku na listę UNESCO. Zobaczą Państwo również co skrywa w [...]
» czytaj więcej
10 par odebrało dziś (18.10.) w magistracie z rąk burmistrza Arkadiusza Czecha Medale z Różą z okazji jubileuszu 50-lecia pożycia małżeńskiego. Na uroczystości pojawiły się też cztery pary, które stanęły na ślubnym kobiercu inni 55 lat temu oraz małżonkowie świętujący 60 rocznicę ślubu.
Złote Gody obchodzili dziś: Hildegarda i Franciszek Potempa, Irena i Jerzy Błaszczyk, Zenona i Władysław Krzyżańscy, Renata i Henryk Maligłówka, Janina i Zygmunt Chudy, Tetesa i [...]
» czytaj więcej
W czwartek 26 października zapraszamy na Rynek na obchody Tarnogórskiego Święta Drzewa. Każdy, kto przyniesie ze sobą makulaturę, zużyty telefon komórkowy lub baterie będzie mógł odebrać sadzonkę drzewa bądź krzewu.
» czytaj więcej
Dziś (17.10) na miejsce zwożone są materiały, od jutra rozpocznie się przebudowa całego otoczenia wokoło budynku Urzędu Miejskiego przy ul. Sienkiewicza. Pierwszym zadaniem w ramach wartej 1,1 mln zł inwestycji będzie wyburzenie zespołu garaży i zosrganizowanie na ich miejscu nowych miejsc parkingowych.
Z tego właśnie powodu od jutra przez miesiąc przejście przez teren przy budynku będzie niedostępne. W tym samym czasie niemożliwy będzie także dostęp do windy dla [...]
» czytaj więcej
"Tarnowskie Góry - droga do UNESCO" to tytuł wystąpień burmistrza Arkadiusza Czecha i Zbigniewa Pawlaka, które odbędą się w poniedziałek 16 października w Tarnogórskim Centrum Kultury​ po godz. 18.00. Wejściówki są do odebrania w kasie TCK.
» czytaj więcej
Do miejsc przyjaznych psom oznaczanych przez tarnogórską grupę TGknowHAU dołączyła Miejska Bibliotek Publiczna im. B. Lubosza. Grupa TGknowHAU działa od niemal roku pod patronatem Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach. Oznacza miejsca przyjazne psom, organizuje spacery dla psiarzy oraz wykłady dotyczące miejsca zwierzaków w przestrzeni publicznej. Wśród oznaczonych przez grupę "psiolubnych" miejsc jest między innymi Punkt Informacji o Mieście.
- Tytuł TG know HAU to taka wisienka na torcie i usankcjonowanie tego, co od dawna robimy. Mamy wielu klientów przychodzących z czworonogami, a gdy widzimy, że ktoś zostawił pieska [...]
» czytaj więcej
1 2 3 4 5 6 7 8 9 wszystkie

Newsletter

Zapisz się do newslettera.

godziny pracy urzędu: poniedziałek 9.00-17.00 | wtorek - czwartek: 8:00-16:00 | piątek: 7:00-15:00
Facebook